toegang voor visueel gehandicapten
U bent hier: Multimedia > Op de Hoogte > De familie ‘Van de Toren’
Tekst kleiner Tekst groter

Multimedia > Op de Hoogte > De familie ‘Van de Toren’


« Introductie De functies van de Toren »

 

De familie ‘Van de Toren’ (1)

(Het Stadsblad 22 april 2009) 

 

De Bredase Grote Toren behoort tot een voorname doch kleurrijke torenfamilie. We kijken eerst naar zijn plaats binnen dit hoogwaardige gezelschap.
Volgens de ‘Lijst van hoogste kerktorens in Nederland’ (Wikipedia) is de Bredase toren 97,3 meter. Daarmee is hij in ons land de 5e hoogste kerktoren. De rij wordt aangevoerd door de Domtoren in Utrecht (112,32 meter), gevolgd door de toren van de Nieuwe Kerk in Delft (108,75 meter), de Onze Lieve Vrouwe Toren of ‘Lange Jan’ in Amersfoort (98,33 meter) en de toren van de St. Vituskerk in Hilversum (98,3 meter). De bekende Martinitoren in Groningen is met 96,8 meter net iets lager dan onze toren. We weten eigenlijk niet precies hoe hoog de Bredase toren was bij de oplevering in 1509. De originele spits, die bijna twee eeuwen lang de toren sierde, kennen we wel van afbeeldingen, maar de exacte afmetingen zijn niet bekend.
Al een paar keer was de bliksem ingeslagen op deze oude spits zonder al te veel schade aan te richten. Maar in 1694 was het goed raak. Tijdens een onweer ontstond er een hevige brand boven in de lantaarn. Er was geen houden meer aan. Alles wat niet van steen was, in en aan de toren (spits, zolders, klokkenstoelen), vatte vlam en stortte brandend naar beneden, de klokken incluis. De toren bleef overeind, maar was een holle zwartgeblakerde stenen koker geworden. De schade werd hersteld en in 1702 kwam de huidige spits erop. Sindsdien is de toren geen ‘vuurtoren’ meer geweest. Afkloppen!


De familie ‘Van de Toren’ (2)

(Het Stadsblad 29 april 2009)

 

Tot aan Utrecht is de Bredase kerktoren met ruim 97 meter de hoogste van zuidelijk Nederland. Maar al net over de Belgische grens moeten we onze meerdere erkennen in de bakstenen toren van de St. Katharinakerk in Hoogstraten (104,7 meter).
De toren van de kathedraal van Antwerpen meet 123 meter en is daarmee de hoogste kerktoren van de lage landen. Er waren twee torens gepland aan de westzijde van de Antwerpse kathedraal, maar het zuidelijke exemplaar is nooit afgebouwd.
De indrukwekkende toren van de St. Romboutskathedraal in Mechelen is enkele centimeters korter dan onze Bredase toren, maar wat er nu staat is in feite het benedenstuk. Er had nog een spits op gemoeten, waarmee deze kerktoren met ruim 167 meter de hoogste van de wereld zou zijn geweest. Door godsdienstperikelen en geldgebrek moest men die hoogdravende plannen laten varen.
Dat brengt ons even een treetje lager bij andere stompe torens. Torens die de hoge verwachtingen niet konden waarmaken. De Bredase toren is zonder onderbreking helemaal afgebouwd in 41 jaar (van 1468 tot 1509). Ieder bouwjaar werd hij gemiddeld ± 2,40 meter hoger. Maar andere torens kwamen nooit aan de top. Op de kerktoren van Dordrecht was wel een spits gepland, maar daar is men niet aan begonnen omdat de toren scheef ging staan. De ondergrond bleek niet stabiel genoeg. Bij de scheve toren van Pisa was de bodem ook de boosdoener. De ‘Dikke Toren’ van Zierikzee is nooit afgebouwd wegens geldgebrek. Dat was ook het geval bij de toren van de Sint-Jansbasiliek in Oosterhout. En die was nog wel op weg een bakstenen replica te worden van de Bredase toren. Bij het bouwen van torens kunnen de kosten hoog oplopen…

 

De familie ‘Van de Toren’ (3)

(Het Stadsblad 5 mei 2009)

 

De langste neef van de Bredase Grote Toren vinden we in de Zuid-Duitse stad Ulm (Baden-Württemberg). De toren van de Münsterkerk daar is met 161,53 meter de hoogste kerktoren ter wereld. De Catalaanse architect Antoni Gaudi nam in zijn bouwplan voor La Sagrada Familia (kerk van de Heilige Familie) in Barcelona een middentoren op van 170 meter. Deze toren zou de Allerhoogste, Christus, moeten symboliseren, omringd door lagere torens die Maria, de 4 evangelisten en de 12 apostelen voorstellen. Het is echter de vraag of dit ambitieuze bouwproject ooit helemaal afkomt. De legendarische tempeltoren, de Bijbelse Toren van Babel, zou naar schatting 91 meter hoog zijn geweest met een basis van 91 x 91 meter. De toren van Bavel is bescheidener van opzet en komt niet hoger dan 55,6 meter.
Kerktorens verzinken in het niet bij commerciële wolkenkrabbers die steeds hoger de kop opsteken. De Eiffeltoren in Parijs (300 meter) en het Empire State Building in New York (381 meter) zijn bij wijze van spreken laagbouw vergeleken bij wat er de laatste jaren aan hoogstandjes wordt opgevoerd. The sky is the limit. Was tot voor kort de Tapei 101 in Taiwan het hoogste gebouw ter wereld (508 meter), sinds 17 januari 2009 heeft men bij de Burj Dubai, in het olierijke emiraat Dubai aan de Perzische Golf, de ultieme top bereikt: 818 meter! Dat is echt de zaak op de spits drijven. Waarom het allemaal zo hoog moet? Hoogmoed? Status? De Burj Dubai is méér dan 8 keer zo hoog als de Bredase Grote Toren. Maar we zijn niet jaloers. Ook met een torentje als dat van ons kun je helemaal in de wolken zijn!

 

J. Korebrits/werkgroep ‘Toren Breda 500 jaar’.


 

Bronnen ‘De familie Van de Toren’

 

Beschrijving der Stadt en Lande van Breda; Thomas, E. van Goor, uitgeverij J. van den Kieboom ’s Gravenhage 1744/ Algemene Boekencentrale Den Haag.

De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen; Jan van Damme en Willem Aerts, drukkerij Lannooo N.V. Tielt, 1995

De St. Katharinakerk van Hoogstraten; Elke Aerts e.a., Koninklijke VVV Hoogstraten, uitgever G. Rigouts, Hoogstraten, 2008

De St. Romboutstoren van Mechelen; Gilbert Deheyder e.a., drukkerij Hellemans, Mechelen; 1993

Documentatie stadsgidsen Gilde De Baronie

Encyclopedie van de Bijbel in de Nieuwe Vertaling; Joop Waldram, uitgeverij Kok, Kampen, 2006

Het Dordtboek; Frits Baarda en Wim van Wijk, Uitgeverij THOTH Bussum/Stadsarchief Dordrecht, 2005

Jacques Maassen; beiaardier toren Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk Breda, 2009

Parochie Bavel-Ulvenhout; W. Klein, 2009.

Sint Romboutskathedraal Mechelen; Verlag Schnell & Steiner GMBH Regensburg; 2001

Uit De Geschiedenis van de Sint Jansbasiliek Oosterhout; J.M.H. Broeders, Jaarboek 31 De Oranjeboom, 1978

500 jaar toren; Leo Nierse & Edine Wijnands, uitgeverij BN/De Stem, 2008

www.leerwiki.nl/la_sagrada_familia

www.torenbreda.nl

www.wikipedia.nl (‘Kerktoren’, ‘Lijst van hoogste kerktorens’, ‘Lijst van hoogste kerktorens in Nederland’, ‘Lijst van hoogste bouwwerken ter wereld’, ‘Sint-Jansbasiliek Oosterhout’, ‘La Sagrada Familia’)

www.stadsarchief.breda.nl

www.zierikzee-monumentenstad.nl


naar boven
Webdesign door ALLWWW Oosterhout