Geschiedenis > Jaartallen
|
1269
|
Eerste vermelding van een stenen kerk |
|
|
“dor de nohit en de dor dorbere der kerken van Breda tir thiet, doen men makede den stenne moinster te Breda” |
|
|
(Oorkonde 1269 van Elisabeth van Breda en Arnoud van Leuven, de toenmalige Heer van Breda) |
|
1410
|
Start bouw nieuwe kerk |
|
1457
|
Instorting oude toren |
|
1468
|
Start bouw toren; eerste steen gelegd door drossaard Andries van Nispen |
|
1506
|
Hoogste steen van de toren gelegd |
|
1509
|
Toren voltooid |
|
|
“En dezelve [de toren] is eerst in ‘t jaar 1509, ten tyde van Engelbrecht den II. Graaf van Nassau volmaeckt. Het kruys wierdt daarop gezet den een en twintigsten van Hooymaandt, omtrent den middag.” |
|
|
(Bredase geschiedschrijver Thomas Ernst van Goor, 1744, bladzijde 88 van zijn verhandeling) |
|
|
Houten bekroning gehesen en gesteld, met een verguld kruis (met appel en haan) erop; gebed van Jan van Nispen, priester en ridder van het H. Graf (zoals zijn vader op de eerste steen) |
|
1513
|
Grote klok (anno 1503) gekoppeld aan uurwerk; bovenwerk met leien bedekt. Uurwerk gekoppeld aan enkele klokken (uur- en half uurslag bestaan nog steeds), als waarschuwing klinkt ieder kwartier een deuntje, soms voorafgaande aan een (uur)slag |
|
1526
|
Eerste vermelding beiaardier / klokkenspeler
|
|
1547
|
Bouw kerkgebouw voltooid |
|
1667
|
Proclamatie van de Vrede van Breda op 24 augustus met o.a. klokgelui en beiaardspel; speciaal daarvoor o.a. de ‘Grote Bom’ hergoten (wellicht naar een eerder model) met daarop de teksten: |
|
|
- “Die tot Breda in vreucht wil leven, die moet de vrouwen de overhant geven” |
|
|
- “Mijn naam is Roelant |
|
|
Als ick luy aan eene kant, dan is tot Breda allarm of brant
|
|
|
Als ik ga aan beyde seyden, dan is Breda in groot verblijden”
|
|
1685
|
Nieuwe beiaard (Melchior de Haze)
|
|
1694
|
Torenbrand; luidklokken, uurwerk en beiaard verloren gegaan |
|
1695
|
Aanschaf nieuw uurwerk (Pieter van Roy); direct erna aanschaf van vijf luidklokken (Passchier Melliaert), één met de naam van de stadhouder/koning Willem III: Nassau Breda-klok (huidige luidklok) |
|
|
WILHELMUS III D.G. MAGNAE BRITTANIAE REX BARO
|
|
|
IN BREDA FIDEI DEFENCOR ANNO MDCXCV
|
|
|
De beroemde spreuk betreffende de Bredase vrouwen kwam niet terug. De vier andere klokken waren: Barbara (schutspatrones van Breda), Maria, Michael, Jacobus |
|
1702
|
Vernieuwing torenspits voltooid |
|
1724
|
Nieuwe beiaard + trommelspeelwerk (tweedehands uit Den Haag; Guilielmus Witlockx) |
|
1813
|
Kerk en toren gescheiden; kerk behoort tot de protestante gemeente; toren met alles erin (klokken, uurwerk, beiaard, vlaggen) formeel eigendom van gemeente |
|
1843
|
Start eerste grote restauratie van de toren o.l.v. gemeentearchitect A.J.F. Cuypers |
|
1875
|
Restauratie van toren voltooid |
|
1890
|
Torenwachters op non-actief door de komst van de telefoon! Maar het bloed kruipt, waar het niet gaan kan: een achter-achterkleinzoon van de laatste torenwachter is nu lid van Klokkenluiders Gilde Breda!
|
|
1907
|
Nieuw trommelspeelwerk (Johannes Hermanus Addicks, Amsterdam) |
|
1929
|
Nieuwe beiaard (Gillett & Johnston)
|
|
1943
|
Beiaard gevorderd. De grootvader van de huidige beiaardier heeft in een depot in Tilburg een groot deel van de beiaard gelokaliseerd, waardoor ze behouden terugkeerden.
|
|
1946
|
Start tweede restauratie van toren |
|
1953-1965 |
Nieuwe beiaard (Eijsbouts)
|
|
1968
|
Tweede restauratie voltooid |
|
1996
|
Maart: toren in de steigers tot 97 m hoog. Juni: gerestaureerde haan (bladgoud) terug; aanpak lei- en koperwerk, stenen torenmantel met versierselen. December: dakrand van kerk bereikt; restauratie beiaard, klokkenstoel; aanpak traptreden, trapleuning, torenwanden; elektriciteit |
| 2008 | De toren heeft voor zijn verjaardag een verlanglijstje gemaakt (zie ook: "Activiteiten"). Het liefst wil de toren herenigd worden met zijn broers en zussen uit 1695: Barbara, Maria, Michael en Jacobus. Een fors project, maar voor een Nassaustad als Breda moet dat haalbaar zijn... |
